Het verschil in vermoeidheid en alertheid tussen ploegen met wisseltijden van 6:00-14:00-22:00 en 7:00-15:00-23:00 heeft te maken met het natuurlijke circadiaanse ritme van het menselijk lichaam, oftewel de interne biologische klok. Dit ritme beïnvloedt wanneer mensen zich van nature slaperig of alert voelen gedurende de dag.
Hier zijn de belangrijkste redenen waarom het verschuiven van de wisseltijden met slechts een uur (7:00-15:00-23:00) gunstiger kan zijn:
- Slaapcyclus en slaapduur: Werknemers die om 6:00 uur moeten beginnen, moeten vaak extreem vroeg opstaan, wat hun totale slaapduur vermindert. Als de wisseltijd om 7:00 uur is, kunnen ze een uur langer slapen, wat bijdraagt aan een betere slaapkwaliteit en voldoende rust. Dit kan helpen vermoeidheid te verminderen en alertheid te verhogen, vooral in de vroege ochtenduren.
- Natuurlijke waak- en slaapcyclus: De meeste mensen voelen zich van nature minder slaperig en meer alert rond 7:00 uur in vergelijking met 6:00 uur. Dit komt omdat het lichaam tegen 6:00 uur vaak nog in een diepe slaapfase verkeert. Het beginnen om 7:00 uur sluit beter aan bij het moment waarop het lichaam van nature begint wakker te worden.
- Effect op de nachtrust: Als werknemers om 22:00 uur beginnen met de nachtdienst, hebben ze vaak minder tijd om voldoende rust te nemen na de middagdienst. Het uitstellen van de nachtdienst naar 23:00 uur biedt werknemers meer tijd om te ontspannen en voor te bereiden op hun nachtdienst, wat leidt tot betere prestaties en minder vermoeidheid tijdens de dienst.
- Aanpassingsvermogen van het lichaam: Het lichaam past zich gemakkelijker aan de wisseling van werktijden aan wanneer deze minder abrupt zijn. Het extra uur in het 7:00-15:00-23:00 rooster geeft het lichaam meer tijd om zich op een natuurlijke manier aan te passen aan de wisselende diensten, waardoor werknemers zich alerter voelen.
Kortom, kleine aanpassingen in de starttijden van de diensten kunnen een groot verschil maken voor het energieniveau en de alertheid van werknemers, omdat ze beter aansluiten bij het natuurlijke slaap- en waakritme van het lichaam. Echter reistijden en file-problematiek kunnen van invloed zijn op de uiteindelijke keuze van werktijden.